هزینه های کیفیت

مروری جامع بر هزینه های کیفیت Cost Of Quality

روش هزینه های کیفیت یکی از روش های سیستم مدیریت کیفیت است که با توجه به شرایط امروزه، ضرورتی بیش از پیش برای طرح ریزی و اجرای مناسب آن به وجود آمده است. در این مطلب به صورت مفصل و کامل به بحث هزینه های کیفیت می پردازیم تا ضمن کسب شناخت کامل نسبت به آن، جهت طرح ریزی و اجرا نیز آگاهی و آمادگی کامل را کسب نمایید.

لازم به ذکر است که هزینه های کیفیت یک اقدام و یک فعالیت منفرد و جدا نمی باشد بلکه یک سیستم به معنای واقعی سیستم می باشد که باید در قالب پروژه ای برنامه ریزی و پیاده سازی گردد و به طور پیوسته و مداوم پیگیری گردد.

ویژگی های سیستم مدیریت هزینه های کیفیت در زیرآمده است.

• · برآورد و تحلیل مجموعه هزینه های مرتبط با حصول اطمینان از کیفیت محصولات و خدمات
• · معیاری برای سنجش میزان روی آوردن سازمان به کیفیت و بررسی اثر آن بر سود و زیان
• · آگاه ساختن کارکنان از هزینه های ناشی از کیفیت پائین
• · زمینه سازی جهت ایجاد اطمینان ازکاهش هزینه های کسب وکار و افزایش رقابت پذیری سازمان

فواید سیستم هزینه های کیفیت

l تسهیل نمودن مجموعه تلاش هایی که در جهت بهبود کیفیت انجام می شود.

l ارزیابی عملکرد سازمان و هدف گذاری در جهت بهبود

l بسیاری از صاحبنظران کیفیت، معتقدندکه ٢٥ تا ٤٠ درصد هزینه هر عملیات منجر به اتلاف می شود.

l بهبود کیفیت با حذف اتلافات، بلافاصله منجر به افزایش ظرفیت بدون سرمایه گذاری اضافی گشته و به طور مستقیم بصورت سود در ترازهای مالی ظاهر می شود.

به صورت کلی اگر بخواهم بگویم که هزینه های کیفیت چیست و به چه می پردازد باید این نکته اصلی را خاطر نشان کنم که هدف اصلی این سیستم، شناسایی، کاهش و حذف هزینه های ناشی از عدم کیفیت در مراحل مختلف زنجیره تولید یک محصول و یا ارائه یک خدمت می باشد. هنگامی که هر فعالیتی چه در فاز طراحی و یا در مراحل دیگر به صورت صحیح و منطبق با آنچه که باید باشد صورت نگیرد منجر به بروز مسائل و مشکلاتی می گردد که طبیعتا هزینه هایی بیش از آنچه که برای آن در نظر گرفته شده را به سازمان تحمیل خواهد کرد. بسته به اینکه پائین بودن سطح کیفیت در چه مرحله ای باشد، می تواند اثرات متفاوتی داشته باشد. توجه داشته باشید که هر چه به مراحل انتهایی نزدیکتر شویم عواقب و هزینه های ناشی از اشتباه، عدم انطباق و عدم کیفیت در انجام فعالیت ها بیشتر خواهدبود.

برای توضیح سیستم هزینه های کیفیت مدل PAF را برگزیده و ارائه می کنیم. این مدل هزینه های ناشی از عدم کیفیت را در سه حوزه هزینه های پیشگیری، هزینه های ارزیابی و هزینه های شکست تقسیم بندی می نماید. البته هزینه های شکست نیز خود به دو حوزه شکست داخلی و خارجی تقسیم می گردد.

١. هزینه های پیشگیری Prevention

٢. هزینه های ارزیابی Appraisal

٣. هزینه های شکست Failure

- شکست داخلی (درون سازمانی)Inteal failure

- شکست خارجی (برون سازمانی) Exteal failure

هزینه های پیشگیری

هزینه های پیشگیری، هزینه هایی که ما جهت اجرای اقدامات و بکارگیری برنامه هایی جهت جلوگیری از به وجود آمدن عدم انطباق، صرف می کنیم. در مورد هزینه های پیشگیری می توان گفت که ما از طریق آن ها از بروز خطا جلوگیری می کنیم.

هزینه های پیشگیری دربردارنده کلیه هزینه های مرتبط با شناسایی، پیشگیری یا کاهش ریسک بروز عدم انطباق یا عیب می باشند. همچنین هزینه های مربوط به اقدامات و فعالیت های پیشگیرانه در چارچوب تضمین کیفیت و هزینه های مربوط به طرح ریزی، آماده سازی، آموزش، طراحی و توسعه، نگهداری پیشگیرانه، ارزیابی، ممیزی سیستم و . . . از دیگر موارد هزینه های پیشگیری می باشند.

هزینه های ارزیابی

این هزینه ها صرف انجام اقداماتی برای حصول الزامات کیفی اعم از تصدیق و کنترل کیفیت در کلیه مراحل طراحی، خرید، تولید، حمل و توزیع و خدمات پس از فروش می گردد. از دیگر هزینه های ارزیابی می توان هزینه هایی از قبیل کالیبراسیون، آزمایش ها و انجام تست ها، ممیزی محصول و . . . را نام برد.

هزینه های شکست داخلی

هزینه هایی که قبل از تحویل کالا به مشتری به منظور تامین خواسته هایش صورت می گیرند را در رده هزینه های شکست داخلی قرار می دهیم. ضمنا هزینه هایی که در درون سازمان به علت غیر منطبق بودن و معیوب بودن قطعات و تولیدات در هر یک از مراحل طراحی، تولید و ارسال، ایجاد می شوند و هزینه هایی از قبیل ضایعات، دوباره کاری ها، تست های مجدد، بازرسی مجدد، بهسازی و اصلاح، زمان توقف، اضافه کاری جهت رفع مشکلات، اقدام اصلاحی و طراحی مجدد نیز هزینه های ناشی از شکست داخلی می باشند.

هزینه های شکست خارجی

هزینه هایی که پس از تحویل کالا و خدمات به مشتری به علت عدم انطباق یا معیوب بودن حاصل می گردند را هزینه های ناشی از شکست خارجی می گویند. این هزینه ها همچنین شامل هزینه های نقص و یا خطای تجهیزات، زمان تلف شده، هزینه های دوره گارانتی، هزینه های اداری مرتبط با عیب و کاهش حسن نیت و اعتماد مشتری نیز می باشد.

هزینه های انطباق و عدم انطباق

هزینه های پیشگیری و هزینه های ارزیابی، هر دو به طور معمول بعنوان هزینه های انطباق شناخته می شوند. هزینه های انطباق را می توان بعنوان هزینه انجام درست امور در اولین بار تعریف نمود.

هزینه های شکست داخلی و هزینه های شکست خارجی به عنوان هزینه های عدم انطباق شناخته می شوند و عبارتند از هزینه ایجاد شده در نتیجه انجام نادرست کار در اولین مرتبه .

متاسفانه در بیشتر شرکت ها، بخش عمده ای از هزینه های کیفیت شامل بازرسی های مجدد اشتباهات یا خطاها، دوباره کاری ها، تعمیرات، اتلافات، هزینه های دوران گارانتی و استرداد پول مشتری می باشند که همگی در محدوده هزینه های عدم انطباق قرار می گیرند. توجه سازمان ها باید بر کاهش هزینه عدم انطباق و افزایش سرمایه گذاری بر روی هزینه انطباق متمرکز گردد .